Ulftseweg 022

Bakkerij Jan Helmink

 

Ulftseweg 22 omstreeks 1950. Bijna onzichtbaar bevindt zich links tussen Ebbers en bakker Helmink de inrit van de N.H. pastorie. De woning / winkel en bakkerij werd in 1914 door de kerkvoogdij van de N.H. gemeente gebouwd.

Voorheen stond hier een oud pand waarin achtereenvolgens de bakkers Bussink, Van Dijk en Colenbrander hun bedrijf uitoefenden. In 1971 werd het pand afgebroken en de inrit van de pastorie en de gymnastiekzaal De Wiel werd over het terrein gelegd. Zo konden op de plek van de oude inrit een aantal parkeerplaatsen gerealiseerd worden.

 

Brood-, koek- en banketbakkerij.

 

Bakkerij met woning en winkel. Links Ebbers met de
inrit naar de pastorie en rechts Hofmeier.

 

Doorkijkje Ulftseweg, links vooraan een stukje van de winkel. De tramrails en het hekwerk van de kloostertuin zijn nog zichtbaar.
​​​​​​

 

Hoe kwam Jan Helmink in Silvolde?

Op 27 Oktober 1885 overleed bakker Brusse van de Markt in Bredevoort aan de gevolgen van de Spaanse griep. Zijn schoonzoon Bernard Helmink uit Dinxperlo zette de zaak met Daatje Brusse voort, Daatje Brusse overleed in 1886 in het kraambed van zoon Jan, en Bernard Helmink hertrouwde zeven jaar later met een zus van Daatje. Dit echtpaar kreeg nog twee zonen Willem en Driekus en alle drie zonen van Bernhard Helmink kwamen in het vak terecht. Bernhard bleef tot 1955 actief als bakker.

 

Willem nam de bakkerij in Bredevoort over en Driekus ( zijn bijnaam was handstoffertje, hij stofte elk brood bij de verkoop met een handstoffertje af) stond tot zijn pensionering in de winkel op de Markt in Bredevoort. Vervolgens ging Ben Helmink, de zoon van Willem, met de bakkerij verder tot 1996. De zaak in Bredevoort wordt nu in 2021 geëxploiteerd door Jos Knippenborg uit Zieuwent

Jan Helmink de oudste zoon van Bernard Helmink begon in 1902, op 16 jarige leeftijd, in dienst van zijn vader in de bakkerij in Bredevoort. In de bakkerij was geen plaats voor alle drie broers en Jan ging in 1910 op zoek naar een vestigingsplaats ver genoeg van zijn broers.

 

          

Jan Helmink en Dina te Grootenhuis omstreeks 1911

Bij deze zoektocht ontmoette hij Dina te Grootenhuis in oktober 1911, waarmee hij zich in 1912 verloofde en in 1914 trouwde.. 

 

 

 

    

 

 

Jan en Dina trouwden in 1914 en vestigden zich in de nieuwe  bakkerij  aan de Ulftseweg 22 in Silvolde.

 

 

De Vrijwillige Landstorm werd opgericht bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog op 4 augustus 1914. Deze bestond in 1916 uit vrijwilligers (circa 7.300), die Nederland wilden helpen beschermen bij het uitbreken van de grote oorlog. Ze trainden in hun vrije tijd en kregen wapens en militaire uitrusting uitgereikt. Door de bezetter werd de Vrijwillige Landstorm in 1940 opgeheven. 

 

 

De dierenartsen moesten de honden elk jaar op geschiktheid keuren. Er werd gekeken of de spierontwikkeling voldoende was en de hond geen gebreken had.
De hond van Jan Helmink was zeer gebeten op katten en de bakker moest altijd de wielen met stenen blokkeren zoals ook op de foto hierboven. Het gebeurde toch nog wel eens dat de hond met kar en al achter een kat aanging. Het resultaat was meestal een omgevallen kar en het brood dat over de straat rolde.
Bij de vestiging van zijn eigen zaak waren het harde tijden en werd er dag en nacht gewerkt. Nederland zat in de crisisjaren en er was niet echt veel geld om brood te kopen. Na de werkzaamheden in de bakkerij trok Jan Helmink er op uit om zijn broden uit te venten. Het assortiment bestond in die tijd uit zwart brood, boerenroggen, schillingsweggen, speculaas, kransjes en möpkes. Jan Helmink wilde geen bakkersfiets, in de broodmand voorop rammelden de broden teveel door elkaar en vlogen er stukken af. Hij wilde zijn broden onbeschadigd afleveren.

 

Op bovenstaande foto zien we rechts boven een reklamebord op het pand van Ebbers. We vragen ons af wat er op het reklamebord stond? 

n 1918 kocht Jan een gesmokkeld paard met tuig voor 150 gulden en een gesloten bakkerskar waar hij mee langs de klanten trok. De hondekar werd in 1919 nog sporadisch gebruikt en het venten gebeurde daarna alleen nog met paard en wagen. Jan Helmink ventte ’s avonds om negen uur nog achter in Terborg. Kwam hij drie broden tekort dan ging hij rustig met zijn paard en bakkerskar naar huis en bezorgde diezelfde avond het brood.
In de winter had hij moeilijkheden om het paard met de bakkerskar op de weg te houden. Toen het eens spekglad was koos Jan voor de route achter de Paasberg langs om de drukke verkeersweg te mijden. Hij had echter niet in de gaten dat de zandweg schuin afliep, toen moest de bakker van de bok af en naast de bakkerskar lopen en de kar op de weg blijven duwen. Op die manier kon hij de “broden” recht op de weg te houden.

 

In 1918 werd dochter Willemien geboren.

 

De bakker was een echte kindervriend en de broodkar was een
prima verstop- en speelplaats.

 

 

Het portret is aan de overzijde van de weg, Ulftseweg 15, gemaakt in de studio van fotograaf Frits Löwenthal. De familie ziet er piekfijn uit met bolhoed, wandelstok en handtas en Willemien met hoedje. Het kan ook zijn dat ze spullen geleend hebben van de fotograaf, dat gebeurde wel meer in die tijd.

 

 

1928 Kaartje voor de verjaardag van Jan Helmink

 

1928

1928

 

 

De bakker heeft na de hondenkar en de broodkar met paard nu gekozen voor een koetsje met overdekte zitplaats waar ook plaats is voor een bijrijder. veel scholieren en buurtkinderen mochten een stukje meerijden met de bakker. Het was een mooi slank paardje, een echt hit voor de koets.

 

1933 Dominee K.H.L. van Selms en de heren kerkvoogden
bij het vertrek van dominee Van Selms naar Dordrecht.
Zittend: van links naar rechts B. Koenders, H. Suselbeek,
ds. Van Selms en Th. W. Colenbrander.
Staand v.l.n.r. G.E. Vriezelaar, H.H. Seinhorst, 
Jan Helmink en G.W. Colenbrander. ​
De kerkvoogden beheren de kerkelijke goederen en het kerkgebouw.

 

 

1945 Jan, Dina en Willemien

 

De dag begon voor Jan Helmink om 05:00 uur en om 18.00 uur liep zijn dag ten einde. In het weekend draaide hij langere dagen en met de feestdagen werkte hij zelfs van vrijdag 17.00 uur tot zaterdag 19.00 uur. 
Het was zwaar werk., de zakken bloem wogen 50 kilo. Ook moest hij turf en takkenbossen halen om de oven mee te stoken. Verder moest hij zorgdragen voor het water, benodigd voor het zetten van de degen, de broodblikken invetten en de bakkerij schoonhouden. Nadat hij klaar was in de bakkerij begon hij met het venten.
De klanten woonden ver uit elkaar. Bovendien was er veel concurrentie: in het dorp waren meerdere bakkerijen. Daar kwam nog bij dat de klanten het brood bij de bakker van de eigen kerk kochten. Als de klanten van brood voorzien waren, werden er in de middag extra bestellingen gebakken. Dat waren  bijvoorbeeld krentenwegges van anderhalve meter lang en vijftig pond zwaar voor een geboortegeschenk of een Abrahampop vaak een broodpop in de vorm van een waardige oude wijze man van normale omvang die je als geschenk meebracht als een man vijftig jaar werd. Verder werd er roggebrood, koek, beschuit of gebak gebakken.
In oorlogstijd werd er door gebrek aan bloem gemalen groene erwten aan de bloem toe gevoegd. ‘Het regeringsbrood’ was plat en klef. Turf en hout waren niet meer te bemachtigen daarom stookte men de oven met stro. Deze balen wogen wel tachtig kilo. Boeren hielden van de oogst wel tarwe achter. Zij lieten het door de molenaar malen. Op rantsoenbonnen kon men nog wel eens suiker bemachtigen. Je moest er wel voor in de rij staan. Bloem, suiker en boter bracht men (meestal boeren) naar de bakker om er met de feestdagen koekjes van te bakken.

1957 Nederlands Hervormde kerkeraad en het college
van kerkvoogden in de pastorietuin op Ulftseweg 24
bij het vertek van ds. De Boer naar Haamstede. 
Zittend: v.l.n.r. B. Koenders, Th.W. Colenbrander, ds L. de Boer,
G.W. Colenbrander en W. Breukelaar 
Staand: G.W. Velthorst, J. Helmink, Th. G. Weening, H.W. Hoftijzer,
G. Diepenbroek, J.W. Suselbeek, G.H. Kranen, Chr.G. Reussink en 
D.W. Weening.
De kerkeraad bestaat uit de predikant, de ouderlingen en
diakenen. De ouderlingen staan de predikant bij
in het bestuur van de kerk in geestelijk opzicht,
de diakenen hebben de armzorg tot taak.

 

 

 

SilvoldePediA
Ulftseweg 26
7064 BD Silvolde
tel. 0315-342600 of 06-2300 3204
E-mail: robbiew52@gmail.com